Wzrost minimalnego wynagrodzenia oraz prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia bezpośrednio wpływa na wysokość składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorców. Dla wielu firm – szczególnie mikroprzedsiębiorców – rosnące obciążenia z tytułu składek ZUS stanowią istotne wyzwanie finansowe. Odpowiedzią ustawodawcy na te trudności są tzw. wakacje od ZUS, które mają ograniczyć koszty prowadzenia działalności gospodarczej.
Nowe przepisy obowiązują od 1 listopada 2024 roku, a przedsiębiorcy mogą korzystać z ulgi od grudnia 2024 roku.
Na czym polegają wakacje od ZUS?
Wakacje od ZUS to dobrowolne zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Rozwiązanie dotyczy osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, w tym samozatrudnionych wpisanych do CEIDG.
Zwolnienie obejmuje:
- składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe),
- Fundusz Pracy,
- Fundusz Solidarnościowy.
Ulga nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne, która musi zostać opłacona w standardowym terminie i w pełnej wysokości.
Warto pamiętać o zasadzie rozliczeniowej. Jeżeli przedsiębiorca złoży wniosek w październiku 2026 r., wskazując listopad jako miesiąc zwolnienia, to faktyczne odciążenie finansowe odczuje w grudniu 2026 r., ponieważ składki za listopad są płatne do 20 grudnia.
Kto może skorzystać z wakacji składkowych?
Prawo do zwolnienia przysługuje mikroprzedsiębiorcom, którzy spełniają określone kryteria ustawowe. Zwolnienie dotyczy wyłącznie składek przedsiębiorcy – nie obejmuje składek za pracowników, zleceniobiorców ani osób współpracujących.
Z wakacji od ZUS mogą skorzystać m.in.:
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą,
- wspólnicy spółek cywilnych (po spełnieniu warunków ustawowych).
Z ulgi nie skorzystają:
- osoby prowadzące działalność nierejestrowaną,
- przedsiębiorcy korzystający z ulgi na start (opłacający wyłącznie składkę zdrowotną),
- twórcy i artyści objęci odrębnymi zasadami ubezpieczeń,
- wspólnicy jednoosobowych spółek z o.o., spółek komandytowych, jawnych i partnerskich,
- przedsiębiorcy zatrudniający powyżej 9 pracowników,
- podmioty przekraczające limity przychodowe lub limity pomocy de minimis,
- przedsiębiorcy świadczący usługi na rzecz byłego pracodawcy.
Wyłączenie dotyczące byłych pracodawców ma zapobiegać zastępowaniu umowy o pracę działalnością gospodarczą w celu ograniczenia obowiązków pracowniczych.
Wakacje od ZUS a forma opodatkowania
Zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przysługuje niezależnie od wybranej formy opodatkowania podatkiem dochodowym. Obejmuje ono przedsiębiorców rozliczających się:
- na zasadach ogólnych (skala podatkowa),
- podatkiem liniowym,
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
- kartą podatkową.
Ulga stanowi pomoc de minimis i dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy.
Korzyści z wakacji od ZUS
Najważniejszą zaletą wakacji składkowych jest realne obniżenie kosztów działalności gospodarczej w jednym miesiącu roku. Składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy są w tym okresie finansowane z budżetu państwa.
Zwolnienie:
- nie powoduje utraty prawa do zasiłku chorobowego (o ile spełnione są ustawowe warunki),
- nie obniża wysokości przyszłych świadczeń emerytalno-rentowych w zakresie minimalnej podstawy,
- nie wymaga zawieszenia działalności gospodarczej,
- pozwala na dalsze wystawianie faktur i osiąganie przychodów.
Wniosek o wakacje od ZUS składa się elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), co upraszcza procedurę.
Czy wakacje składkowe zawsze się opłacają?
Największe oszczędności uzyskają przedsiębiorcy opłacający tzw. duży ZUS, czyli składki na ubezpieczenia społeczne liczone od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Mniejszą korzyść odniosą osoby korzystające z preferencyjnych składek ZUS (30% minimalnego wynagrodzenia) lub z ulgi mały ZUS plus, ponieważ ich podstawa wymiaru składek jest już obniżona.
Istotne znaczenie ma również kwestia podstawy wymiaru składek. W ramach wakacji od ZUS składki są finansowane przez budżet państwa w minimalnej wymaganej wysokości. Przedsiębiorca nie może dopłacić różnicy w celu utrzymania wyższej podstawy do świadczenia emerytalnego.
Dodatkowo należy uwzględnić skutki podatkowe. W przypadku skali podatkowej lub podatku liniowego składki ZUS można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu albo odliczyć od dochodu. Zwolnienie z opłacania składek oznacza brak kosztu podatkowego, co może zwiększyć podstawę opodatkowania i w konsekwencji wysokość podatku dochodowego.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto przeanalizować indywidualną sytuację podatkową i ubezpieczeniową.
Jak złożyć wniosek o wakacje od ZUS?
Warunkiem skorzystania z ulgi jest złożenie wniosku w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty zwolnieniem. Aktualnie obowiązuje wniosek RWS dostępny wyłącznie w formie elektronicznej na eZUS / PUE ZUS.
Wniosek mogą złożyć również pełnomocnicy, w tym biura rachunkowe, pod warunkiem posiadania oświadczenia płatnika o spełnieniu warunków do skorzystania z wakacji składkowych.
Należy pamiętać o:
- weryfikacji spełnienia warunków ustawowych,
- poprawnym wypełnieniu formularza,
- zachowaniu terminów składania dokumentów.
Błędy formalne mogą skutkować odmową przyznania zwolnienia w danym roku.
Wakacje od ZUS w deklaracjach rozliczeniowych ZUS
Skorzystanie z ulgi wymaga prawidłowego wykazania jej w dokumentach rozliczeniowych, w szczególności w deklaracji ZUS DRA oraz raportach ZUS RCA.
Obowiązują następujące kody tytułu ubezpieczenia:
- 05 14 – dla przedsiębiorców opłacających składki od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (duży ZUS),
- 05 74 – dla przedsiębiorców korzystających z preferencyjnych składek (30% minimalnego wynagrodzenia),
- 05 94 – dla przedsiębiorców korzystających z ulgi mały ZUS plus.
W miesiącu zwolnienia należy przekazać:
- ZUS RCA z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia i wykazanymi składkami na ubezpieczenia społeczne finansowanymi z budżetu państwa,
- ZUS RCA z wykazaną składką na ubezpieczenie zdrowotne,
- raporty za pozostałych ubezpieczonych (jeżeli dotyczy),
- deklarację ZUS DRA uwzględniającą wszystkie raporty.
Prawidłowe rozliczenie dokumentów ma kluczowe znaczenie dla zachowania prawa do zwolnienia.
Podsumowanie
Wakacje od ZUS to mechanizm umożliwiający mikroprzedsiębiorcom zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy przez jeden miesiąc w roku. Składka na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje obowiązkowa.
Ulga stanowi formę pomocy de minimis i może przynieść wymierne oszczędności, szczególnie przedsiębiorcom opłacającym pełne składki ZUS. Jednocześnie decyzja o skorzystaniu z wakacji składkowych powinna być poprzedzona analizą skutków podatkowych oraz wpływu na podstawę wymiaru składek.
Odpowiednie przygotowanie dokumentacji i prawidłowe rozliczenie deklaracji ZUS DRA pozwolą bezpiecznie skorzystać z tego rozwiązania w 2026 roku i kolejnych latach.